De resultaten op de eindtoetsen zijn halverwege mei bekend gemaakt. Een spannende aangelegenheid, dat was wel te merken aan alle aandacht voor de resultaten in bijvoorbeeld het Jeugdjournaal en op de social media. Voor de groep 8-leerling is op het leerlingrapport van de eindtoets te zien welk schooladvies (toetsadvies) hij heeft behaald. Daarnaast wordt op het leerlingrapport ook vermeld met welk referentieniveau op taal en rekenen hij doorgaat naar het voortgezet onderwijs. Heeft hij voor begrijpend lezen bijvoorbeeld het fundamentele niveau 1F gehaald of het streefniveau 2F? En hoe zit dat met zijn rekenvaardigheid? De vermelding van de referentieniveaus zijn vrij nieuw. Waarom worden zij eigenlijk in een eindtoets gemeten?

De referentieniveaus taal en rekenen hebben als doel een doorgaande leerlijn te kunnen realiseren voor elke leerling, van basisonderwijs naar voortgezet onderwijs en vanaf daar naar vervolgonderwijs in mbo, hbo of universiteit. Nu de eindtoets basisonderwijs sinds schooljaar 2015/2016 de referentieniveaus meet, is de eindtoets een mooi instrument om te gebruiken voor deze doorgaande leerlijn. Wat merkt de groep 8-leerling daar dan van? Na de zomervakantie kan het voorgezet onderwijs op basis van de informatie die uit de eindtoets komt al vanaf de start van de opleiding goed aansluiten bij het taal- en rekenniveau van de leerling. Want doordat de referentieniveaus qua inhoud voor elk onderwijstype hetzelfde bevatten, spreekt men in de gehele onderwijsloopbaan dezelfde taal en wordt er aan dezelfde doelen verder gewerkt. Een groot voordeel voor de leerling, want hierdoor kunnen dubbelingen en hiaten voorkomen worden.
Ook voor de basisschool bevat de uitslag op de eindtoets nuttige informatie over het vormgeven van goed taal- en rekenonderwijs op school. Een goede analyse van de resultaten van de groep 8-leerlingen levert een bron van informatie op voor het doelmatig kunnen werken aan de referentieniveaus op school in alle groepen. Zodat je met het hele team steeds kunt aansluiten bij de onderwijsbehoefte van elke leerling en hem tijdens de basisschoolperiode die vaardigheden leert ontwikkelen die hij nodig heeft om ook in het VO goed verder te kunnen leren.

De groep 8-leerlingen gaan binnenkort van school af. Hoe kun je de resultaten op de eindtoets dan als informatiebron gebruiken voor het aanscherpen of borgen van je taal- en rekenonderwijs voor alle leerlingen op school?
Hier is zoals eerder gezegd een goede analyse van de resultaten nodig. Hoe heeft de groep het gedaan gezien het uitstroomniveau? Hebben de leerlingen waarvan je ook verwachtte dat zij het streefniveau 2F voor de taalonderdelen en 1S/2F voor rekenen zouden halen, dit laten zien? Voor welke onderdelen geldt dat en hoe kun je dit borgen in het taal- en rekenbeleid? En bij welke onderdelen is het zaak het niveau op een hoger plan te krijgen gezien de capaciteiten van de leerlingen en de doorgaande leerlijn naar het VO? Wat is ervoor nodig om daar met elkaar aan te kunnen werken? Kortom: wat kun je afspreken met het team over het borgen van wat goed gaat en verbeteren van wat aandacht nodig heeft?

Op school zijn er veel les- en toetsmaterialen beschikbaar. En er komt steeds meer bij op de onderwijsmarkt. Hoe maak je nu de juiste keuze uit al deze materialen en houd je zicht op wát je aanbiedt? Omdat het referentiekader taal en rekenen doelen bevat op 1F, 2F en 1S biedt het houvast om in het onderwijsaanbod keuzes te kunnen maken. Vanuit de referentieniveaus kun je bepalen hoe je je methode- en toetsmateriaal inzet op school, aansluitend bij de ambities die je als team voor de leerlingen hebt, passend bij hun ontwikkeling door de jaren heen. Hiervoor is het belangrijk met het hele team voldoende te weten over hoe het referentiekader is opgebouwd, hoe het een ondersteuning kan zijn bij de keuzes die je als team maakt in je onderwijsaanbod en hoe je met elkaar zicht houdt op ontwikkeling bij de leerlingen.
Door de komst van de verplichte eindtoets basisonderwijs en de doorgaande leerlijn taal en rekenen, zal het werken aan de referentieniveaus steeds meer deel uitmaken van de kwaliteitszorg, op bestuursniveau en op school. Dit is ook te zien in het nieuwe toezichtskader van de Onderwijsinspectie, dat vanaf augustus 2017 geldt. Als school krijg je de ruimte om in je kwaliteitszorg te laten zien hoe je de referentieniveaus meeneemt in het onderwijsaanbod en de toetsing op jouw school en hoe je met elkaar zicht houdt op ontwikkeling en deze stimuleert.

Voor de referentieniveaus taal en rekenen was er niet veel aandacht in de week van het bekend maken van de resultaten op de eindtoets. Maar bij de analyse die de scholen zullen maken van hun eindtoetsresultaten en de acties die hieruit voorvloeien, zal het referentiekader wel degelijk een belangrijke plek krijgen.